Amagara omubwiire bw'endwara ya Covid19; Nenki ekishemeire kukorwa? : N'ebya David Muhwezi.


David Muhwezi
Nekya Elia
678

Orwamukaaga 2020-06-06

N'ebya David Muhwezi. Turi omuburemeezi bw'ebyamagara omunsi yoona hamwe n'oburemeezi buhango omubyentaasya , ebiriyo nibiita abantu nokunyangaraza amagara gaabo.

Oku okunyangarazibwa kw'abantu , eibura rya Sente hamwe n'obutabanguko omubantu biretsireho okuteganisibwa.

Omu Uganda, obutsibe obwarangiriirwe 23.03.2020 (lockdown) n'obukirabe kiri ngu emihendo y'abarweire ekiri ahansi ya 1000, kandi hoona hateine muntu owafiire ahabwa Covid19 ahinahandikira ekihandiko eki, ebiretsirwe endwara ya Covid19 biteganise ebichweeka byoona omubantu.

Bimwe omubiretsirwe Covid19 abantu abatakwebaasa nka; abooro munonga, abakozi b'oburimo bukye, Abagurusi n'abakeikuru, abantu abeine obumuga, hamwe n'eminyeto.

Okurigirira aharuheenda oruteirwe abachondoza b'ebyentasya omu Uganda aba ' Economic Policy Research Centre ( EPRC)' ebiro 12.05.2020, Ebichweeka 75 aharigana bya za bizinesi babingire abakozi baabo ahabw'okwenda kukyendeza ahanshoza, okukira munonga omubitongore by'obuhingi n'oburisa.

Nintekateka ngu ebiretsirwe endwara egyi tibikasasize munonga abantu omumeezi agarikwija.

Nahabwekyo , tukoreki obumbeera egyi?

Ebi nibimwe ahabitekateko.

Tute Sente omuby'obuhingi n'oburiisa.

Eitaka rya Uganda ry'orweezo hamwe n'embeera nungi y'obwiire nibihagira okuhiinga n'okuriisa omwaka gwoona.

Uganda eshemereire kukozesa omugisha oguruhanga yatuheire kuta amaani omuby'obuhingi n'oburiisa, kandi hoona nokugaba eby'okurya omyanga kya burugwa-izooba bwa Afrika.

Eminyeeto eshemereire kwejumbira omuby'obuhingi n'oburiisa.

Abantu beingi abato bagumiizemu kwehara eby'okuhiinga n'okuriisa ahabw'okuba nibyetenga amaani meingi byaza kureta amagoba maingyi.

Ahabw'enshonga egyi, eminyeeto eshemereire kuhindura ahantekateka yaabo, eky'okureberaho omuntu omwe yashaarura bikye omwaka ogu, ashemereire kuchondoza akamanya ekiretsire ekyo, rero omwaaka ogundi akakirondera amagyezi

Twena nitwega kurungyi twaheza kukora enshobi rero tukazigorora.

Tushemereire kwejumbira omukubiika eby'okurya omubwingyi aharurengo rwamaka naharurengo rw'eihanga. Niyonshonga ahabwenki tushemereire kugaba ebyo ebitwabikire kare, obwiire obubi bwaaba bwahikire

Hashemereire kubaho ebitara by'eihanga kandi hamwe nebitara by'ebyaaro.

Okwongyera aharyekyo, burika eshemereire kugira ekitara ninga omuringo murungyi gw'okwebikira eby'okurya bya nyetsya.

Nitwetenga kugira enshaho ya Sente Yokugarira eihanga omubuteeka, eteirweho Gavumenti nari Banka enkuru ey'eihanga( Bank of Uganda) .

Aha niho harabikwe Sente z'okuyamba eihanga, habaho ekizibu ekyakubasa kwemereza eby'entaasya y'eihanga.

Egyi enkora neija kwemerezaho eihanga omubwire obubi.

Kuriga omunshaho egyo, Gavumenti nebaasa kuhora abantu Sente eziteine magoba, hamwe n'okwirukangirira za business ezirikwenda kugwa.

Kwonka nabwo abagabi b'obuhwezi nibabaasa kugumizamu nibahwera abatakwebaasa nk'okubabeire nibakora omukakiiko k'okurwanisa endwara ya Covid19 akebembeirwe president, ninyenda kwebaza Omwebembezi w'eihanga HE. Yoweri Museveni ahabwamaani gateiremu.

Sente ezirashagye aharyezo ez'abantu baheire zitwarwe omunshaho egyo kwija kukozesibwa omubwire obubi obundi.

Abebembezi b'ebyanga bashemereire kuhamya Abantu baabo omukubaha amagyezi agarabagasire omubwiire oburikwija.

Embu y'okubaha Sente z'okunywa amaarwa omubwire bw'okuronda oburuuru.

Hashemereire kubaho emishomo y'ebyesente, okwegyesibwa okubiikira nyentsya n'okukora ahaby'okwongyera Sente obwingi.

Enkora ezo nizizakugasira ebyanga Kumara emyaaka mingi erikwija, kandi nebindi ebigwerezi kubirikwija nibishaga abantu beteekatekire. Omuntu tashemereire kwesiga entaasya emwe .

Ekibeireho kyorekire butunu ngu okwegamira entaasya emwe nikibaasa kureta okunyangarira.

Omuntu oine obwengye bw'okuhuburwa ashemereire kugyira entaasya nk'eishatu ninga ina bwanyima y'okwetegyereza ahentaasya mpango eri.

Ekyo nikija kutuhwera habaho ekigwererezi kyoona.

Ekyahamuheru, obwo twatutegyereize ngu endwara egyi erigyeho , katugumizemu nitukuratira obuhabuzi n'ebiragiro omubantu kuguma turi abahuriire.

Owakihandiika n'omukugu omubyentaasya, kandi omushuubuzi. Kuruga omuri Ibanda Municipallty

Huumura Tuganiire


Abakatoriki (2) Africa (3) Agekibarukiraho (43) Akaruuru 2011 (1) Akaruuru 2021 (26) Amagara (2) Amaka (5) Amakuru (538) America (1) Ebaruha (8) Ebirango (8) Eizooba Eri (5) Ekyanga Kyawe (9) Enfumu (3) Enganda (2) Esente (1) Haaya (1) Obugabe (8) Obutare (4) Okwiruka (2) Omuntu Waawe (12) Omupiira (24) Omushaho (1) Puriyamare (2) Ruhuuta (18) Senyiga Ya Corona (29)